محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

3

خلاصة الحكمة ( فارسى )

مير محمّد على الحسينى - أدام اللّه ظلال إفاضاته و إفاداته - متوجّه جمع و تأليف « قرابادين » گرديد ؛ بدين نسق كه اولًا : بعض ادويهء مفرده كه « اصل » و « عموداند » در بعض مركّبات و آن مركّبات به نام آن‌ها مشهورند [ را ] با بيان « طبيعت » و « خواصّ » و « منافع » و « مقدار شربت » و « مضارّ » و « إصلاح » ذكر نمايد و در ذيل هر يك ، « تراكيبِ » موسومهء بدان را . و در ضمن ، جابه‌جا نيز مركباتى كه هر يك موسوم به اسمى خاص‌اند - نه به اسم دوايى خاص - معين [ نمود و ] براى آن كه تامّ و جامع باشد و احتياج به كتابى ديگر نيفتد از قرابادينات [ نام ادويه ] همگى به ترتيب حروف تهجى [ / الفبا ] ، براى سهولت اخذ و تلقى در ضمن كتب و ابواب و فصول و خاتمه . و بعد اتمام آن - بعون اللّه تعالى و فضله - باز حسب الامر آن جناب سامى - مدّ ظلّه العالى - متوجه جمع و تأليف ادويهء مفرده گرديد ؛ ايضا به ترتيب حروف تهجى ، از « الف » تا « يا » با « 1 » رعايت حرف ثانى نيز ؛ در ضمن ابواب و فصول . و آن قرابادين را مسمى به « مجمع الجوامع و ذخائر التراكيب » ؛ و ادويهء مفرده را به « مخزن الأدويه و تذكرهء اولى النهى » [ مسمى ] گردانيد . و نيز براى آن ادويهء مفرده ، قرابادينى به ترتيب حروف تهجّى ، انتخاب از « قرابادين » نمود . و بعد اتمام آن ، به توفيق ملك علّام و عون و امداد آن جناب - أدام اللّه فيضه و بركاته - حال كه سنهء يك هزار و يكصد و نود و پنج است ، امر به جمع و تأليف « كليات » آن فرمودند و حسب الأمر شريف آن جناب - مدّ اللّه ظلال عاطفته و فيضه - متوجه [ انجام اين عمل ] گرديد . اميد از فضل و توفيق او - سبحانه - و امداد و اعانت آن جناب است كه صورت اتمام و سمت اختتام پذيرد . و اين را مسمّى به « خلاصة الحكمة » در كليات « مجمع الجوامع » گردانيد . و مرتب نمود بر مقدمه و دو مقاله و خاتمه . و در هر يك فصولى چند درآورد : زيرا كه طب را دو جزء است نظرى و عملى « 2 » .

--> ( 1 ) . الف : ( با ) حذف شده . ( 2 ) . الف : ( زيرا كه طب را دو جزء است نظرى و عملى ) حذف شده .